Mentor Moose
← Mentor Moose

De stelling van Pythagoras

Wiskunde · vmbo/havo/vwo · klas 2–3

Ken je van een rechthoekige driehoek twee zijden, dan kun je de derde uitrekenen. Noem de rechthoekszijden a en b en de schuine zijde c. Dan geldt:

a2+b2=c2a^2+b^2=c^2

Zo komt de stelling tot stand

Wat er in een stap nieuw is, staat rood.

  1. Kijk naar dit vierkant met zijde a + b

    Daarin liggen vier gelijke rechthoekige driehoeken (blauw) met zijden a, b en c, en in het midden een vierkant met zijde c (geel).

    Een vierkant met zijde a plus b. Daarin liggen vier gelijke rechthoekige driehoeken en een kleiner, schuin vierkant met zijde c. a b a b b a b a c c c c
    Getekend met a = 4 en b = 3. Het bewijs werkt voor elke rechthoekige driehoek.
  2. Het vierkant in het midden is echt een vierkant

    In elke driehoek zijn de twee scherpe hoeken samen 90°. Bij elk hoekpunt van het middelste vierkant liggen een hoek met één boogje, een hoek met twee boogjes en de hoek van het middelste vierkant naast elkaar op een rechte lijn, samen 180°. Die laatste hoek is dus 180° − 90° = 90°.

  3. Oppervlakte van de vier driehoeken

    Een driehoek heeft oppervlakte basis maal halve hoogte, dus ½ · a · b. Er zijn er vier.

    4⋅12⋅a⋅b=2ab4\cdot\tfrac{1}{2}\cdot a\cdot b=\htmlClass{rd}{2ab}
  4. Oppervlakte van het middelste vierkant

    De zijde is c.

    c⋅c=c2c\cdot c=\htmlClass{rd}{c^2}
  5. Oppervlakte van het grote vierkant

    Vier driehoeken en het middelste vierkant samen.

    Ogroot=2ab+c2\htmlClass{rd}{O_{\text{groot}}}=\htmlClass{rd}{2ab}+c^2
  6. Maar het grote vierkant heeft zijde a + b

    Zijde maal zijde geeft dezelfde oppervlakte op een andere manier.

    Ogroot=(a+b)(a+b)=a2+2ab+b2\begin{aligned}O_{\text{groot}}&=\htmlClass{rd}{(a+b)(a+b)}\\[.4em]&=\htmlClass{rd}{a^2+2ab+b^2}\end{aligned}
  7. Het is dezelfde oppervlakte, dus gelijka2+2ab+b2=2ab+c2a^2+2ab+b^2\mathrel{\htmlClass{rd}{=}}2ab+c^2
  8. Haal aan beide kanten 2ab wega2+2ab+b2=  2ab+c2a^2+\htmlClass{rd}{\cancel{2ab}}+b^2=\;\htmlClass{rd}{\cancel{2ab}}+c^2a2+b2=c2a^2+b^2=c^2

Controle met het plaatje

Het plaatje is getekend met a = 4 en b = 3.

42+32=16+9=25=524^2+3^2=16+9=25=5^2

Dus c = √25 = 5.

Zo gebruik je de stelling

Een rechthoekige driehoek heeft rechthoekszijden 5 en 12. Hoe lang is de schuine zijde?

c=52+122=25+144=169=13\begin{aligned}c&=\sqrt{5^2+12^2}\\[.4em]&=\sqrt{25+144}\\[.4em]&=\sqrt{169}=13\end{aligned}

c is altijd de schuine zijde, tegenover de rechte hoek. Zoek je een rechthoekszijde, dan trek je af: a = √(c² − b²).

Meer uitleg: de abc-formule en sinus, cosinus en tangens.

Hulp nodig bij wiskunde? Plan een kennismaking.